Merhabalar. Bu konu işletim sistemleri dersinde  sunum yapacağım konuydu. Teknik aksaklılar nedeniyle olmadı, içimde kaldı burada anlatacağım.

Internet Information Services (IIS)  web sayfalarının ve dökümanlarının paylaşılmasında kullanılan bir sunucu yönetim sistemidir. Bilgisayarı bir web yayıncıya dönüştürür mesela APACHE Server da benzer işi yapan bir uygulamadır. Sunucuya HTTP, FTP, Mail gibi protokollerden gelen talepleri,  IIS’in ilgili modülü işleyerek istemciye istediği sonucu gönderir.

IIS varsayılan olarak sunucu sistemlerinde çalışmaktadır. Ancak geliştirdiğimiz web uygulamalarını test edebilmek hatta gerekli ayarlamaları yaptıktan sonra kendi bilgisayarımızı bir web sunucusuna dönüştürmek için Windows’un birçok sürümüne (XPhome ve basic sürümleri hariç) rahatlıkla kurulabilmektedir. IIS’in son sürümü 7.5 tir ve Windows Server 2008 ve Windows 7 ile birlikte gelmektedir. Server 2003 ve Vista da IIS 6.0, Server 2000 ve XP de ise 5.1 sürümü hali hazırda bulunmaktadır. Tabi IIS sürümlerini yükseltmek mümkündür. Ben Windows 7 Ultimate x64 kullandığım için bu sisteme göre bilgilendireceğim.

IIS  ASP, ASP.NET, HTML olarak geliştirilmiş sayfalarını direkt olarak  yorumlayabilmektedir. IIS 6.0 dan itibaren gelen CGI modül ekleme özelliği sayesinde PHP sayfalarını yorumlama yeteneği kazandırılabilmektedir.  CGI sayesinde MySQL veri tabanı yönetim sistemi de sunucumuza entegre edilebilmektedir.

Kurulumu:

Eğer Win XP kullanıyorsanız kurulum esnasında Win XP CD’si isteyecektir. Win 7 ve Vista da buna gerek yoktur. Öncelikle Denetim Masasından program kaldırma penceresinden Windows Özelliklerini Ekle Kaldır seçilir.

Öncelikle Internet Information Services işaretlenerek varsayılan özelliklerin seçilmesi sağlanır sonra alt özellikleri resimdeki gibi düzenlemeliyiz. Sunucumuza FTP özelliği olmalı diyorsak ilgili kutucukları seçmeliyiz. Uygulama geliştirme özellikleri altında ASP.NET’i de işaretlemeliyiz (NET uygulamalarının çalıştırılabilmesini sağlamak için). Yine aynı yerde CGI’yi görebilirsiniz. İlerde sunucumuza PHP desteği kazandırmak istiyorsak bu gerekli. Bu adımı bitirdikten sonra Tamam’a basarak yüklemeyi başlatıyoruz. Eksik seçtiğiniz yerler varsa sonra tekrar buraya dönüp yükleyebiliyoruz.

Kurulum tamamlandıktan sonra C:\inetpub dizini oluşacaktır. Burası dosyaları yayınlayacağımız yerdir. Yani C:\inetpub\wwwroot klasörü altında olan bütün dosyalara http protokolü ile ulaşılabilir. Öncelikle sunucumuzun çalıştığını anlamak için her hangi bir tarayıcıdan  http://localhost/ adresine girmeliyiz. (Girdiğimiz adres C:\inetpub\wwwroot içindeki varsayılan dosya; default.html anlamına gelmektedir.) Resimdeki gibi bir sonuç alıyorsanız her şey doğru çalışıyor demektir.  Eğer bir sorun varsa IIS’in yönetim konsoluna bakmalısınız. Eğer IIS hizmeti doğru çalışmıyorsa  http://localhost/‘da başka bir hizmet çalışıyor olabilir. APACHE web server bunlardan biri. O hizmeti durdurmamız gereklidir. Diğer bir hata ise C:\inetpub\wwwroot klasörümüzün içinde çağırdığımız dosyanın olmamasıdır.

IIS Yönetim Konsolu

IIS’in yönetim konsoluna gitmek için: Bilgisayarıma sağ tıklayıp ->Yönet ->Hizmetler altından ya da Başlatta ‘IIS’ aratmalısınız.  Resimdeki pencerenin sağ tarafında Sunucuyu yönet başlığı altındaBaşlat komutu aktif olmadığı için ben IIS hizmetinin çalıştığını anlıyorum. Bu hizmetin kontrolü buradan yapılmaktadır.

Ortadaki kısımdan ise IIS modüllerinin kontrolü yapılmaktadır. Burada .NET derleyicisinin ayarları, Hata Sayfalarının Yönetimi, SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) E-Posta Sunucusunun ayarları, Kullanıcı Yönetimi, FTP ayarları , CGI ayarları yapılabilmektedir. Bu ayarlar şimdilik varsayılan ayarlarıyla bırakıyoruz.

Yeni Bir Site Oluşturmak

Sol panelde IIS siteleri yer almaktadır.  Default Web Site varsayılan site olarak bulunmaktadır. Bu varsaylan site C:\inetpub\wwwroot klasöründen yayın yapan sitedir. İstersek yeni bir site oluşturup istediğimiz bir klasörden yayın yapabiliriz. Yeni bir site eklemek için sitelerin bulunduğu panelde Sitelere sağ tıklayarak Yeni Site…  komutu verilmelidir.

Bu pencerede sitenin ismini girdikten sonra uygulama havuzu kısmını; eğer .NET uygulamaları yapacaksak  DefaultAppPool olarak değiştirmeliyiz. Fiziksel Yol olarak D:\yeniweb klasörü gösterdim. Masa üstünden bir klasör seçmememiz gerekiyor zirâ izinlerde problem çıkarıyor. Sitemiz bu klasörden yayın yapacağı için bu klasöre IIS_USERS izninin verilmesi gerekiyor.

Seçtiğim klasöre sağ tıklayarak -> Özellikler->Güvenlik Sekmesinden->Düzenle…-> Ekle…->Gelişmiş…->Gelen pencereden->Şimdi Bul diyerek sitemdeki bütün kullanıcılar listeleniyor. Listeden YESIL\IIS_IUSRS’i seçip Tamam diyoruz. Kullanıcı Seçme Penceresini de onayladıktan sonra İzinler penceresine yeni eklediğimiz kullanıcı gelecektir. Bu kullanıcıyı seçip alttaki listedeTam Denetim izni veriyoruz. Pencereleri tamama basıp kapatıyoruz. İzin işlemimiz tamamdır.

Yeni site oluşturma penceresine geri dönersek IP Adresi kısmını olduğu gibi bırakıyoruz. Port kısmını değiştirmemiz gerekiyor. Çünkü o portu kullanan Default Web Site var. Farklı bir port yazıyoruz. Ana bilgisayar adını boş bırakıyoruz çünkü yerel bilgisayardan yayın yapıyoruz bir alan adımız yok. Tamam diyerek siteyi oluşturuyoruz. Yeni sitemize  http://localhost:1907/ adresinden erişilebilir. Bir tarayıcı ile bunu test edelim.

Örnekleri yeni oluşturduğumuz sitede yapalım. Denemek için C# da bir WebApplication oluşturdum. Bunu D:\yeniweb klasörüne attım. Bu şekilde sorun olmayacaktır. Ancak farklı bir klasörden örn:http://localhost:1907/netuy çalıştırmak istersek aşağıdaki hatayı alacağız:

Yapılandırma Hatası
Açıklama: Bu isteğe hizmet vermek için gereken bir yapılandırma dosyası işlenirken bir hata oluştu. Lütfen aşağıdaki özel hata ayrıntılarını gözden geçirin ve yapılandırma dosyanızı uygun biçimde değiştirin.
Ayrıştırıcı Hatası İletisi: Bu hata, uygulama düzeyinin dışında, allowDefinition=’MachineToApplication’ olarak kaydettirilen bir bölümün kullanılmasıyla ilgilidir. Bu hatanın nedeni IIS içinde bir uygulama olarak yapılandırılmamış sanal bir dizin olabilir.
Kaynak Hatası:
Satır 13:             ASP.NET to identify an incoming user.
Satır 14:         –>
Satır 15:         <authentication mode=”Windows” />
Satır 16:         <!–
Satır 17:             The <customErrors> section enables configuration
Kaynak Dosya: D:\yeniweb\netuy\web.config Satır: 15

Bu hata .NET havuzunun bu klasör için eklenmediği için ortaya çıkar. Bunu düzeltmek için IIS yönetim konsoluna giriyoruz. Yeni sitenizin altında oluşturduğunuz klasörü ilk başta görmeyebilir. F5 ile yeniledikten sonra görülecektir.   Şimdi ilgili klasöre sağ tıklayıp uygulamaya dönüştüre tıkladıktan sonra hiçbir değişiklik yapmadan tamam diyoruz. Klasörün simgesi değişecektir. Artık o klasörden .NET uygulamaları çalıştırılabilir.

FTP Yönetimi

FTP (File Transfer Protocol) sayesinde sitemizle dosya alışverişinde bulunabiliriz. Biz zaten siteye kolaylıkla dosya alış verişi yapabiliyoruz FTP’ye ne gerek var diye düşünebilirsiniz. Biz  zaten dosyaların yayınlandığı sunucuda çalıştığımız için FTP ye ihtiyacımız yok. Ancak uzak bir kullanıcının siteyi yönettiğini düşünürsek ki şuan çoğu web sunucusu bu şekilde çalışıyor, sunucuların vazgeçilmez özelliğidir.

Oluşturduğumuz siteye FTP özelliği kazandıralım. Sitemize sağ tıklayıp -> FTP Yayımlama Ekle seçiyoruz. Burada FTP sunucusunun hangi porttan yayın yapacağını belirleyebiliyoruz. SSLYok   işaretleyip ileri diyoruz.

Kimlik doğrulama metodunu anonim seçiyoruz. Yetkilendirme  de ise yayınlanan dosyalara hangi kulanıcıların hangi haklarla erişebileceğini seçiyoruz. Henüz kullanıcımız olmadığından tüm kullanıcıları seçip, haklarını ise Oku – Yaz olarak belirliyoruz.  Böylelikle bütün kullanıcılar dosyaları değiştirebilme yetkisi kazandırıldı. Sihirbazı tamamlıyoruz. Tamamlandı mesajını aldıktan sonra artık sitemiz FTP de yayınlanıyor.

Bunu test etmek için Windows Gezginini veya bir FTP programı kullanabiliriz. Herhangi bir dizindeyken gezginin adres çubuğuna ftp://localhost/netuy/  yazarak uygulama klasörümüze erişebiliriz. Burada dosya alışverişi yapmak için Kopyala-Yapıştır veya Sürükle-Bırak kullanabilir.

Size IIS 7 hakkında genel bilgiler vermeye çalıştım umarım yaralı olmuştur. Bir daha ki IIS yazımızda bilgisayarımızı IIS ile internete açmaya çalışacağız. Şimdilik hoşçakalın..